اهالی باستان شناس

16مهر جشن مهرگان

به نام خداوند هر چه هست

    مهرگانت خجسته باد ودلت        برکشیده بر اسب شادی تنگ

با تبریک سالروز جشن مهرگان

به موحب تقویم اوستایی هنگامی سال به دو فصل تقسیم می شد ،تابستان بزرگ (هم hama)وزمستان بزرگ (زینzayana)ومهرگان در آغاز زمستان بود تابستان ۷ماه و۲۱۰روز وزمستان ۵ماه و۵روز گاهان یا اندر گاه ۱۵۵روز بوده است .در روزگازان ساسانیان (یا پیش از آن )از این دو فصل نامساوی ۴فصل مساوی پدید آوردند که تا به روزگار ما دوام آورده است .نوروز آغاز بهار ومهر آغاز پاییز است .در این دو هنگام ایرانیان دو حشن بزرگ ملی خود را برگزار می کردند با مراسم وآدابی مشترک .سلمان فارسی (ع)می گوید :خداوند یاقوت را در نوروز وزبرجد را در مهرگان برای زینت بندگان پدید آورد وشانزدهم مهــــــــر روز جشن مهرگان است.

خوان مهرگانی:

بامدادان شاهنشاه جامه ای از برد یمانی وزر بافت گرانبها به بر میکرد ،تاج ویژه ای که نقش خورشید را بر خود داشت به سر می گذاشت (تولد مهر ،روز مهر، روز خورشید)در تالار بزرگ می نشست ونخستین کسی که بر وی وارد می شد مبارک ترین وخوش قدم ترین ونیک نام ترین افراد بود پس از آن ،شخص به نزدیک شاه می رفت وخود را نماینده دو امشاسبند (خردادوامرداد) معرفی می کرد وخوانچه ای می گستراند که در آن نانهای گرد و کوچکی از هفت نوع دانه چون گندم ،جو،ارزن ،عدس،لوبیا،برنج،ذرت پخته شده بود (چون خوان نوروزی)همچنین میوه های تر وخشک وشاخه های سبز وگل وشکر وسکه نو و...بود.آن مرد دست بر سفره نیایش می خواند برای تناول شیر خرمای تازه ،شاه به نزدیکترین کسی که دوست می داشت تعارف می کرد،سپس می نوشید.

تولد در روز مهر هر نوزادی چون د رمهرگان متولد شود یا نام مهر یا نامی که کلمه مهر در ترکیب آن باشد بر نوزاد می نهادند چون:مهر،مهراب،مهر آذر،مهر اسپند،مهر آفرین،مهرگان،مهربان،مهر اورنگ،مهرزاد،مهر ن.ش،مهر چهر،مهراندخت،مهر انگیز ،مهر بانو،مهرنازو...چنین رسمی نیز به گونه ای دیگر در عید قربان مسلمانها پا بر جاست که هر کس در این روز به دنیا بیایید استعارتا وی را حاجی می نامند.د ردوران ساسانی وپس از آن در میان زرتشتیان رسم بودکه هر گاه مادری فارغ شده ونوزادی می آورد پیش از آنکه برای نخستین با رپستان به دهان نهد موبد ویژه ای را خبر می کردند وموبد دعای ویژه ای در گوش نوزاد زمزمه کرده (پیشینه اذان گفتن در گوش نوزاد)وبه نام یکه برایش نهاده بودند می نامیدش وآنگاه کودک را با پراهوم یا آب هوم تقدیس می کرده وآب بر سرش می ریخت(پیشینه غسل تعمید مسیحیان)

وحه تسمیه

خدای تعالی زمین را در این روز گسترانید ودر این روز مقر ومحل ارواح گردانید ودر این روز ملائکه مدد کاری کاوه آهنگر کردند وفریدون در این روز بر تخت پادشاهی نشست ودر این روز ضحاک را گرفته و به کوه دماوند فرستاد تا در بند کنند.

            برگرفته از کتاب جشن های آتش تالیف هاشم رضی

|+| نوشته شده توسط کار گروهی دانشجویان باستان شناسی زابل در دوشنبه دهم مهر 1385 ساعت 12:33 بعد از ظهر |